Chương 2: Sự tương đồng giữa thuốc và thực phẩm cũng như FSMP | Xu hướng dinh dưỡng năm 2025

Bài viết này tiếp nối từ... Chương 1: Xu hướng ngành FSMP năm 2025Trong chương này, chúng ta đã tìm hiểu về triển vọng toàn cầu, các cột mốc pháp lý và các yếu tố chính sách định hình lĩnh vực FSMP. Trong chương thứ hai này, chúng ta sẽ xem xét kỹ hơn về cách khái niệm tương đồng giữa thuốc và thực phẩm đang ảnh hưởng đến sự đổi mới sản phẩm, ứng dụng lâm sàng và cơ hội thị trường.

Từ điều trị đến quản lý sức khỏe toàn diện

Trên khắp châu Âu và châu Á, ngành công nghiệp y tế đang chuyển trọng tâm từ việc điều trị bệnh sang quản lý sức khỏe xuyên suốt vòng đời. Trong bối cảnh này, nguyên tắc truyền thống của Trung Quốc về... sự tương đồng giữa thuốc và thực phẩmÝ tưởng cho rằng thực phẩm cũng có thể đóng vai trò như thuốc đã trở nên quan trọng trở lại.

Kết hợp với những tiến bộ trong y học hiện đại và khoa học dinh dưỡng, triết lý này đã phát triển thành một lĩnh vực chuyên biệt: Thực phẩm dành cho mục đích y tế đặc biệt (FSMP)Các sản phẩm này được thiết kế với công thức chuyên biệt để cung cấp liệu pháp dinh dưỡng cho những người mắc các bệnh lý cụ thể.

Khi triết lý phương Đông về “thực phẩm là thuốc” kết hợp với khoa học phương Tây về “dinh dưỡng chính xác”, kết quả không chỉ đơn thuần là các định dạng sản phẩm mới. Nó đại diện cho sự tái cấu trúc cả lý thuyết và thực tiễn, mang đến các giải pháp an toàn và hiệu quả cho việc quản lý bệnh mãn tính, phục hồi lâm sàng và chăm sóc phòng ngừa.

FSMP: Một công cụ chính xác trong dinh dưỡng lâm sàng

FSMP không phải là những thực phẩm thông thường. Chúng là những giải pháp dinh dưỡng dựa trên bằng chứng khoa học, được phát triển dành cho những người có chế độ ăn hạn chế, rối loạn tiêu hóa, rối loạn chuyển hóa hoặc có nhu cầu đặc thù do bệnh lý.

Ví dụ, bệnh nhân sau phẫu thuật gặp khó khăn khi nuốt có thể hưởng lợi từ các chế phẩm dinh dưỡng dạng lỏng hoặc peptide (FSMP) được hấp thụ hiệu quả đồng thời giảm áp lực lên đường ruột. Không giống như thực phẩm chức năng hoặc dược phẩm, FSMP không dựa vào tác dụng dược lý. Thay vào đó, chúng cung cấp liệu pháp dinh dưỡng để hỗ trợ phục hồi và cải thiện kết quả điều trị.

Khái niệm này bắt nguồn từ thực tiễn lâm sàng phương Tây. Vào những năm 1960, Hoa Kỳ đã giới thiệu các công thức dinh dưỡng qua đường tiêu hóa cho bệnh nhân sau phẫu thuật. Đến những năm 1980, các công thức này đã đa dạng hóa thành các loại dựa trên protein toàn phần, peptide và axit amin.

Trung Quốc tham gia lĩnh vực này muộn hơn, thiết lập khung pháp lý chuyên biệt vào năm 2016. Kể từ đó, hơn 150 sản phẩm FSMP đã được phê duyệt, mặc dù con số này vẫn còn thấp hơn so với hàng nghìn sản phẩm hiện có ở châu Âu và Mỹ, cho thấy tiềm năng phát triển của ngành này.

Sáu lĩnh vực ứng dụng chính

FSMP được thiết kế để đáp ứng chính xác nhu cầu dinh dưỡng ở các giai đoạn sống và tình trạng sức khỏe khác nhau.

1. Phục hồi sau phẫu thuậtDinh dưỡng đường ruột dựa trên peptide giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và đẩy nhanh quá trình hồi phục sau phẫu thuật đường tiêu hóa.

2. Quản lý bệnh chuyển hóaCông thức chuyên biệt dành cho bệnh tiểu đường (carbohydrate giải phóng chậm) và bệnh thận mãn tính (ít protein, bổ sung axit α-keto).

3. Hỗ trợ điều trị ung thưCác công thức giàu năng lượng giúp ngăn ngừa chứng suy mòn cơ thể, trong khi các công thức tăng cường miễn dịch giàu omega-3 giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm các biến chứng.

4. Dinh dưỡng đặc biệt cho trẻ sơ sinh: Công thức protein hoặc axit amin thủy phân để kiểm soát dị ứng; công thức dành cho trẻ sinh non với mật độ năng lượng cao và lactoferrin.

5. Sự suy yếu của người cao tuổiSữa công thức dạng lỏng đặc giúp giảm nguy cơ sặc thức ăn và ngăn ngừa teo cơ, từ đó giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng lên đến 30%.

6. Rối loạn chuyển hóa di truyềnCông thức ít phenylalanine dành cho bệnh nhân PKU nhằm ngăn ngừa tổn thương thần kinh.

Từ hỗ trợ cơ bản đến chức năng chính xác

Lĩnh vực sản phẩm FSMP đang phát triển từ hỗ trợ dinh dưỡng cơ bản đến các can thiệp chức năng chính xác, bao gồm mọi lứa tuổi và nhiều lĩnh vực bệnh lý khác nhau.

Các công thức dành riêng cho từng độ tuổi bao gồm từ các sản phẩm chống dị ứng và không chứa lactose dành cho trẻ sơ sinh đến các công thức dinh dưỡng đầy đủ và chuyên biệt cho người lớn, chẳng hạn như tinh bột kháng cho bệnh tiểu đường hoặc axit amin chuỗi nhánh cho bệnh gan.

Các dạng bào chế mới cũng đang xuất hiện. Bên cạnh các dạng lỏng truyền thống, hiện nay còn có các dạng đóng chai uống liền, bột hòa tan, gel và hỗn dịch bổ sung chất xơ nhằm cải thiện sự tuân thủ điều trị và sức khỏe đường ruột.

Sự tương đồng giữa thuốc và thực phẩm:
Trí tuệ truyền thống gặp gỡ khoa học hiện đại

Việc tích hợp các thành phần chức năng truyền thống vào FSMP đang mở ra những hướng điều trị mới.

Trong các bệnh chuyển hóa, hỗn hợp stevia, glycoside quả la hán và axit hyaluronic đã được chứng minh trên mô hình động vật là có tác dụng giảm lượng đường huyết và lipid. Trong ung thư học, ginsenoside Rh2 và polysaccharid nấm maitake tăng cường chức năng miễn dịch và tỷ lệ sống sót ở bệnh nhân ung thư. Trong phục hồi chức năng gan, sự kết hợp giữa silymarin và glutamine cải thiện chức năng ty thể và giảm mức ALT/AST trong bệnh gan do rượu.

Điều này đánh dấu sự chuyển đổi từ việc kết hợp các loại thảo dược theo kinh nghiệm sang các cơ chế tác động giữa thành phần, mục tiêu và con đường sinh hóa được khoa học chứng minh, được hỗ trợ bởi các phương pháp chiết xuất tiên tiến, mô phỏng liên kết phân tử và thử nghiệm lâm sàng.

Cơ hội thị trường tại Trung Quốc

Bệnh mãn tính và lão hóa là hai động lực chính thúc đẩy tăng trưởng. Hơn 300 triệu người Trung Quốc mắc bệnh tiểu đường, bệnh thận mãn tính hoặc ung thư, nhưng chỉ có 30% được tiếp cận liệu pháp dinh dưỡng tiêu chuẩn. Nếu tỷ lệ sử dụng FSMP tăng từ dưới 2% lên 10%, thị trường có thể vượt quá 20 tỷ nhân dân tệ.

Từ năm 2016, chu kỳ đăng ký đã được rút ngắn, chính sách bảo hiểm chi trả được mở rộng và các khoản trợ cấp nghiên cứu và phát triển đã được đưa ra, tất cả đều đang thúc đẩy việc áp dụng công nghệ này.

Những thách thức và con đường phía trước

Mặc dù đang có đà phát triển mạnh mẽ, FSMP vẫn phải đối mặt với một số thách thức.

Nghiên cứu và phát triển đòi hỏi đầu tư cao, với chi phí từ 30 đến 50 triệu RMB cho mỗi công thức, các thử nghiệm lâm sàng kéo dài và sự phụ thuộc liên tục vào nguyên liệu thô nhập khẩu. Nhận thức của thị trường vẫn còn thấp: 72% người dân nhầm lẫn FSMP với “thực phẩm chức năng cao cấp”, trong khi chỉ có 18% biết rằng chúng cần có sự hướng dẫn của bác sĩ. Cạnh tranh cũng rất gay gắt. Các tập đoàn đa quốc gia thống trị 65% thị trường, nhưng các công ty địa phương đang tận dụng sự tương đồng giữa thuốc và thực phẩm để tạo sự khác biệt và bắt kịp.

Phần kết luận

Sự hội tụ giữa sự tương đồng giữa y học và thực phẩm, cùng với FSMP (Financial Nutrition and Nutritional Practice - Quản lý sức khỏe toàn diện theo chu trình khép kín), thể hiện một cuộc đối thoại ý nghĩa giữa trí tuệ truyền thống về sức khỏe và khoa học dinh dưỡng hiện đại. Khi chăm sóc phòng ngừa kết hợp với dinh dưỡng chính xác, một mô hình quản lý sức khỏe toàn diện đang dần hình thành, bao gồm phòng ngừa, điều trị và phục hồi chức năng.

Mặc dù vẫn còn những thách thức về công nghệ, nhận thức và cạnh tranh, nhưng sự hỗ trợ chính sách, sự nâng cấp của người tiêu dùng và đổi mới trong nước đang thúc đẩy đà phát triển. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại này được dự đoán sẽ trở thành động lực cốt lõi trong việc nâng cao sức khỏe cộng đồng và khai phá tiềm năng của thị trường trị giá 150 tỷ nhân dân tệ.

Tài liệu tham khảo

1. IJBM | Nhóm nghiên cứu Sun Da, Đại học Ôn Châu: Phát triển các công thức FSMP (thực phẩm-thuốc tương đồng) tiềm năng để điều trị bệnh tiểu đường.Thực phẩm cộng với công nghệ thực phẩm thông minh.

2. Giáo sư Yu Kang, Đại học Y Liên hợp Bắc Kinh: Các ứng dụng hiện tại và giá trị lâm sàng của FSMPKhoa học và Công nghệ Dinh dưỡng.

3. Khoa học phổ biến | Thực phẩm đặc biệt: FSMP (Phần III), Kiểm nghiệm thực phẩm SMO.

4. Phân tích thị trường ngành FSMPTrung tâm Nghiên cứu Công nghệ Kỹ thuật Chế biến Sữa Quốc gia.