Orale voedingssupplementen:
Een voedingsroute naar een betere levenskwaliteit voor patiënten met chronische ziekten

Voorwoord Ondervoeding ontstaat wanneer de inname van energie of voedingsstoffen onvoldoende, te hoog of onevenwichtig is. Het omvat zowel niet-ziektegerelateerde ondervoeding – vaak veroorzaakt door honger – als ziektegerelateerde ondervoeding (DRM), die wordt veroorzaakt door cachexie of ontstekingen. DRM komt nog steeds veel voor en ondermijnt de gezondheid en levenskwaliteit van patiënten. Chronische ziekten en ondervoeding zijn nauw met elkaar verweven; met een vergrijzende bevolking blijft het aantal mensen met chronische ziekten in China toenemen. Factoren zoals onvoldoende voedselinname, malabsorptie en stofwisselingsstoornissen maken deze patiënten bijzonder kwetsbaar voor ondervoeding, vooral ouderen. Een tien jaar durend onderzoek toonde aan dat 41,2% van de oudere Chinese volwassenen met chronische ziekten lijdt aan ondervoeding, wat een ernstige impact heeft op hun gezondheid en dagelijks leven. Het verbeteren van de voedingsstatus van deze bevolkingsgroep is daarom een ​​hoeksteen geworden van de nationale gezondheidsbevordering.

Diverse richtlijnen bevelen ONS aan als eerstelijnsvoeding voor patiënten met een risico op ondervoeding.

De huidige strategieën om ondervoeding aan te pakken omvatten een evenwichtig dieet, matige lichaamsbeweging, orale voedingssupplementen (ONS) en gecombineerde interventies – waarvan ONS de meest directe voordelen biedt. ONS houdt in dat men oraal formulevoeding voor speciale medische doeleinden (FSMP's) inneemt om tekorten in de voeding aan te vullen. FSMP's zijn speciaal ontwikkeld om te voldoen aan de unieke voedingsbehoeften van personen met een beperkte inname, absorptiestoornissen, stofwisselingsstoornissen of specifieke medische aandoeningen. Ze zijn er in drie categorieën: nutritioneel complete formules, ziekte-specifieke complete formules en incomplete formules. Complete formules alleen kunnen al voldoen aan alle voedingsbehoeften van de beoogde patiëntengroep.

Verschillende nationale en internationale richtlijnen bevelen ONS/FSMP-interventie aan bij ondervoeding:

1. Chinese klinische richtlijnen voor parenterale en enterale voeding bij volwassenen (2023)

Patiënten met een verhoogd risico op ondervoeding of met ondervoeding die een functionerend maag-darmkanaal hebben en veilig enterale voeding kunnen gebruiken, dienen in eerste instantie enterale voeding (EN) te krijgen. Voor patiënten die oraal kunnen eten, is orale voedingsondersteuning (ONS) de voorkeursoptie.

2. ESPEN-richtlijnen voor voedingsondersteuning van gehospitaliseerde patiënten met meerdere aandoeningen (2023)

Ondervoede of risicopatiënten die in het ziekenhuis zijn opgenomen en veilig orale voeding kunnen innemen, dienen gepersonaliseerde orale voedingssupplementen te ontvangen om te voldoen aan hun energie- en eiwitbehoefte. Dit zal de voedingsstatus, de kwaliteit van leven en de algehele overleving verbeteren.

3. Klinische praktijkrichtlijnen voor niet-farmacologische interventies bij ondervoede ouderen (2023)

Ouderen met een verhoogd risico op ondervoeding of die al ondervoed zijn, dienen orale voedingssupplementen (ONS) als primaire interventie te gebruiken. Standaard ONS met volwaardige eiwitten wordt aanbevolen; als de inname van eiwitten of essentiële aminozuren onvoldoende blijft nadat aan de energiebehoefte is voldaan, wordt gerichte orale suppletie met eiwitten of aminozuren – in de vorm van kleine slokjes – geadviseerd.

Voedingskundig complete ONS/FSMP-formuleringen: brede toepasbaarheid en groot klinisch voordeel

ONS sluit aan bij fysiologische eetpatronen, is handig, kosteneffectief en draagbaar, waardoor het een flexibele interventie is voor zowel acute als chronische aandoeningen. Klinische studies tonen aan dat ONS niet alleen de voedingsparameters verbetert, maar ook veelzijdige voordelen voor de patiënt oplevert:

• In een gerandomiseerd multicenteronderzoek uit 2023 in verpleeghuizen werd orale voedingssupplementen (ONS) vergeleken met voedingsvoorlichting bij oudere bewoners met een risico op ondervoeding. Van de 107 deelnemers vertoonden degenen die ONS ontvingen significante verbeteringen in gewicht, BMI, loopsnelheid en scores op de Mini Nutritional Assessment Short-Form (MNA-SF).

• In een ander gerandomiseerd onderzoek onder volwassenen (gemiddelde leeftijd 66,5 jaar) met een risico op ondervoeding, leidde 12 weken gebruik van een vezelverrijkt oraal voedingssupplement (Fresubin® poedervezel) tot een gewichtstoename van 1,38 kg ten opzichte van de controlegroep (p

• In een derde onderzoek onder oudere patiënten werd het effect van ONS op spierkracht en -functie geëvalueerd. Deelnemers die ONS kregen, vertoonden significante verbeteringen in handgreepkracht (43,96 kg versus 32,81 kg) en kniestrekkracht (23,45 kg versus 16,41 kg), evenals in loopsnelheid, functionele mobiliteit en activiteitsniveau.

Naast deze klinische eindpunten is aangetoond dat ONS de levenskwaliteit verbetert, de zorgkosten verlaagt en de algehele kosteneffectiviteit verhoogt. Daardoor is het een eerste keus wanneer dit medisch verantwoord is.

Het juiste voedingspoeder kiezen dat aansluit bij uw individuele behoeften.

Patiënten met een verhoogd risico op ondervoeding of met ondervoeding dienen ONS-formules te kiezen die zijn afgestemd op hun ziekteprofiel en voedingsbehoeften. Verschillende voedingsstofverhoudingen leveren verschillende klinische voordelen op:

Vetzuren

• Enkelvoudig onverzadigde vetzuren (MUFA): Het vervangen van verzadigde vetten door MUFA verlaagt effectief het cholesterolgehalte. Een hogere inname van MUFA wordt in verband gebracht met een verminderd risico op sarcopenie en een lagere sterfte door alle oorzaken.

• Meervoudig onverzadigde vetzuren (PUFA): De ω-6/ω-3-verhouding in orale voedingssupplementen beïnvloedt de uitkomsten; een evenwicht tussen 1:1 en 5:1 verlaagt de cardiovasculaire sterfte bij secundaire preventie en verbetert lipiden-, glucose- en ontstekingsmarkers.

Eiwit

Het verhogen van de eiwitinname via ONS (orale voedingssupplementen) is gunstig voor zowel de voedingsstatus als de functionele status. Wei-eiwit versterkt de spieren in de onderste ledematen en verbetert de strekkracht van de knieën, terwijl caseïne de spiergroei en krachttoename bevordert.

Voedingsvezels

De huidige Chinese richtlijnen bevelen het routinematig gebruik van vezelrijke EN-formules aan voor algemene patiënten. Voedingsvezels ondersteunen het evenwicht van de darmflora, helpen de bloedsuikerspiegel en het lipidenniveau te reguleren en bevorderen de opname van mineralen.

✦✦Expertcommentaar✦✦ Chronische ziekten vormen een van de grootste wereldwijde uitdagingen voor de volksgezondheid, met alleen al in China meer dan 260 miljoen getroffen patiënten. Sociale, psychologische en fysiologische factoren verhogen het risico op ondervoeding bij deze personen, wat de immuniteit aantast en de hersteltijd verlengt. Ondervoeding verslechtert niet alleen de prognose en vermindert de kwaliteit van leven, maar verhoogt ook de behandelingskosten en de financiële last. Voedingsondersteuning, met name met nutritioneel complete orale voedingssupplementen (ONS), speelt een cruciale rol in de behandeling van chronische ziekten. Wanneer de gastro-intestinale functie intact is en orale inname mogelijk is, zouden ONS de eerste keuze moeten zijn – als enige voedingsbron of als aanvulling op reguliere maaltijden – om evenwichtige, wetenschappelijk onderbouwde en veilige voeding te bieden en de resultaten voor de patiënt te verbeteren.

Expertprofiel

Zon Jianqin,
PhD-hoogleraar en promotor, afdeling Voeding, Huadong Ziekenhuis, Fudan Universiteit, Directeur,
Uitvoerend directeur van het Shanghai Geriatric Nutrition and Health Quality Control Center, lid van de Chinese Nutrition Society en lid van de Nationale Expertcommissie voor Voedingsnormen.
Beoordelaar bij de Nationale Gezondheidscommissie voor Speciale Medische Voedingsmiddelen en Gezondheidsproducten. Een van China's eerste experts op het gebied van gezondheidswetenschapsbevordering. Vicevoorzitter en secretaris-generaal van de Shanghai Society of Diet Therapy. Bestuurslid van de Asia Pacific Clinical Nutrition Society. Expert met een onderscheidende bijdrage aan de Chinese Nutrition Society. Gespecialiseerd in voedingsondersteunende therapie, voedingsbeoordeling en gezondheidsmanagement bij diverse ziekten. Hoofdonderzoeker van tientallen onderzoeksprojecten, ontvanger van drie provinciale wetenschaps- en technologieprijzen als hoofdonderzoeker, auteur van meer dan 200 wetenschappelijke publicaties en redacteur van meer dan tien voedingsmonografieën en populairwetenschappelijke boeken. Heeft de nationale normen voor voedingsleer en de consensus onder experts over voedings- en bewegingsinterventies bij sarcopenie ontwikkeld. Is lid van de redactieraad van meerdere tijdschriften.

Uitsluitend voor zorgprofessionals.